چاپ        ارسال به دوست

به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان بوکان

پزشکی سلامت

تغذیه درمانی در پیشگیری و درمان سرطان

مقدمه: سرطان (cancer) بیماری است که در آن سلول های بدن در یک تومور بد خیم به طور غیر عادی تقسیم و تکثیر می شوند و بافت های سالم را نابود می کنند، سلول های سرطانی از ساز و کارهای عادی تقسیم و رشد سلول ها جدا می افتندريا، علت دقیق این پدیده نا مشخص است ولی احتمال دارد عوامل ژنتیکی یا عوامل بیرونی مانند ویروس و مواد سرطان زا موثر باشند، در یک جاندار سالم همیشه بین میزان تقسیم سلول مرگ طبیعی سلولی و تمایز یک تعادل وجود دارد، سرطان شامل همه انواع تومورهای بدخیم می شود که در پزشکی آنها را بیشتر با نام نئوپلاسم می شناسند.

احتمال بروز سرطان درسنین مختلف وجود دارد ولی با افزایش سن زیاد می شود، سرطان تنها ویژه انسان نیست وهمه جانوران و گیاهان پرسلولی نیز ممکن است به سرطان دچار شوند.


سبب شناسی:

§    عوامل محیطی: از عوامل محیطی که در ایجاد سلول های سرطانی نقش دارند می توان به آلودگی، دخانیات، مواد غذایی، الکل، برخی پرتوها و نیز رشد و تکثیر ویروس ها را نام برد.

§    عوامل ژنتیکی: وجود سابقه سرطان بین اعضای نزدیک خانواده احتمال سرطان را افزایش می دهد، وجود جهش در برخی ژن ها  که به آن ها آنکوژن و ژن های سرکوبگر تومور می گویند باعث بروز سرطان می شود.

روش های درمان:

روش های اصلی درمان سرطان عبارتند:

§         شیمی درمانی

§         پرتو درمانی

§         جراحی

یک دوم مردان و یک سوم زنان در معرض خطر سرطان قرار دارند، از آن جا که سرطان در سلول های در حال تقسیم رخ می دهدالگوی سرطان در کودکان و بزرگسالان کاملا متفاوت می باشد در سال های اولیه زندگی مغز سیستم عصبیاستخوان ها عضلات و بافت پیوندی در مقایسه بت بزرگسالان بیشتر در معرض خطرهستند، ولی تومورهای شایع بزرگسالان لایه های اپیتلیال را درگیر می کند( سرطان پستان و کولورکتال )، لوسمی و لنفوم تومورهای سیستم ایمنی هستند که در کودکان و هم در بزرگسالان اتفاق می افتد.

50%موارد مرگ و میر سرطان با تغییر رفتار قابل پیشگیری است، 30 % مرگ و میر سرطان مربوط به سیگار و 30% مربوط به رژیم غذایی می باشد، تنها 5 % موارد سرطان مربوط به وراثت و تغییرات ماده ژنتیک است در ژاپن مرگ و میر ناشی از سرطان معده بالا و سرطان پستان و کولون پایین است و در آمریکا برعکس.


سرطان و تغذیه :چاقی مسئول 6% تمام موارد سرطان است چاقی و اضافه وزن خطر عود سرطان را افزایش و بقا افراد را کاهش میدهد. چافی خطرابتلا و مرگ و میر ناشی از سرطان، دیابت و بیماری های قلبی را افزایش می دهد. شاخص توده بدنی(BMI) بالا با سرطان های مری، پانکراس، صفرا، کبد، سینه ، اندومتر و کولورکتال ارتباط دارد.

وزن کودکان باید در کمترین BMI طبیعی باشد چرا که وزن اضافه در نوجوانی مرگ و میر سرطان های کولون در بزرگسالی را 2 برابر افزایش می دهد.

در زنان یائسه بین سرطان پستان وافزایش وزن همبستگی مثبت دیده شده است و پیش از یائسگی لاغری خطر بروز بیمارها را افزایش می دهد. فعالیت کم با سرطان کولون و پستان ارتباط دارد. توصیه انجمن سرطان آمریکا 45-60 دقیقه ورزش متوسط تا شدید در بیشتر روز های هفته است.

چربی: مصرف غذاهای پر چرب با سرطان کولون، رکتوم، پستان( در زنان یائسه)، مری، کیسه صفرا و کلیه ارتباط دارد. رژیم پرچرب حاوی مقادیر بالایی چربی اشباع می باشد که این نوع چربی با سرطان در ارتباط می باشد. اسید های چرب امگا 3 با کاهش با کاهش خطر سرطان کولون و پرستات ارتباط دارند.

پروتئین: اگر محتوای پروتئین دو تا سه برابر مقدار موردنیاز باشد تومور پیشرفت می کند.

مصرف زیاد لبنیات خطر سرطان پروستات و مصرف گوشت قرمز خطرسرطان پروستات و کولون را افزایش مب دهد. ارتباط گوشت قرمز با سرطان کولورکتال به دلیل تولید کارسینوژن ها از رژیم پر چرب مثل آمین های هتروسیکلیک و هیدروکربن های پلی سیکلیک آروماتیک ناشی از پختن تولید ترکیبات نیتروزه ناشی از فرایند غذا واهن هم می باشد.

روش های پخت و تهیه غذا: هیدروکربن های آروماتیک پلی سیکلیک و آمین های هتروسیکلیک در حرارت های بالای پخت کباب کردن و دود دادن گوشت افزایش می یابند  این مواد در احتراق سوخت کربنی و پیرولیز پروتئین تشکلیل می شوند. پختن گوشت در درجه حرارت بالا و روس آتش منجر به تشکیل هیدروکربن های پلی سیکلیک آروماتیک و آمین های هتروسیکلیک می شوند. این ترکییات اثرات موتاژنی و کارسینوژنی دارند. در حالت پخت و سرخ کردن در دماهای پایین معمولا مقادیر کمتری ترکیبات آروماتیک و سرطان زا تولید می شود پروتئین حیوانی و که بیشترین تولید چربی و ریزش آن بر روی شعله را دارد ترکیبات آروماتیک بیشتری تولید می کند. به عنوان مثال گوشت گاو در مقایسه با جوجه ترکیبات سرطان زایی بیشتری تولید می کند منبع شعله نیز بر روی تولید این ترکیبات تاثیر دارد.(به ترتیب زغال چوب/ گاز و برق)

آکریلامید نیز یه نوع ترکیب سرطان زا می باشد که در غذاهای غنی از کربوهیدرات مانند سیب زمینی است که در درجه حرارت بالا پخته می شوند.

مصرف زیاد نمک و غذاهای دودی سبب افزایش خطر سرطان بخصوص سرطان معده می شود.

قندهای ساده:  مصرف زیاد قندهای ساده سبب افزایش قند و چربی خون انسولین و سایر هورمون های محرک رشد سلول های سرطانی می شود. بالا بودن انسولین خطر مرگ و میر ناشی از سرطان پستان را بخصوص در زنان یائسه افزایش می دهد.

غذاهای با قند بالا خطر سرطان های تخمدان، پستان،کولورکتال، آندومتر و ریه را افزایش می دهد.  بنابراین مصرف کربوهیدرات های کامل و پیچیده غلات کامل و سبوس دار همچنین رژیم غذایی بر پایه غذاهای گیاهی به منظور کاهش سرطان توصیه می شود.

میوه و سبزی: مصرف میوه و سبزی با کاهش خطر سرطان های دهان، معده، مری، روده، رکتوم و مثانه همراه است.

خواص انتی کارسینوژنیک این مواد غذایی به دلیل دو مکانیزم عملکرد و هم پوشانی است که شامل تولید آنزیم های سم زدا بازداری از تشکیل نیتروز امین فراهم سازی ماده برای تشکیل عوامل ضد نئوپلاستیک رقیق کردن و پیوستن به کارسینوژن ها در دستگاه گوارش تغییر متابولسیم هورمونی و اثرات آنتی اکسیدانی است.

توصیه برای پیشگیری از سرطان مصرف حداقل 5_ 9 واحد میوه و سبزی در روز است.

چای و قهوه: مصرف منظم قهوه و چای رابطه معنی داری با خطر سرطان در هیچ نقطه ای از بدن ندارد. دو مطالعه رابطه مصرف چای و قهوم را با سرطان کولورکتال نشان داده است. مصرف نوشیدنی های داغ سبب افزایش خطر سرطان مری می شود.

قهوه حاوی بسیاری از ترکیبات فنولی و انتی اکسیدانی می باشد که برخی اثرات ضد سرطانی دارند. همچنین قهوه حاوی کافئین است که یک نوع ترکیب انتی اکسیدانی می باشد. چای نیز منبع خوب فنول ها و آنتی اکسیدان ها است.

چای سبز با کاهش خطر سرطان معده ارتباط دارد مرحله فراوری چای سبز طولانی است که کاتچین بیشتری در مقایسه با چای سیاه دارد که این ماده اثرات آنتس اکسیدانی و ضد تکثیری دارد که تمام این موارد با پیشگیری از سرطان ارتباط دارد.


توصیه ها برای پیشگیری از سرطان:

§    خوردن غذاهای متنوع با تاکید بر مصرف منابع گیاهی 5 سهم یا بیشتر میوه و سبزی غلات کامل و محدود کردن گوشت قرمز

§    افرایش فعالیت بدنی حداقل 30 دقیقه فعالیت متوسط تا شدید در بیشتر از 5 روز هفته و 45_ 60 دقیقه فعالیت عمدی و ارادی آنها حداقل 5 روز هفته

§         حفظ وزن مناسب در طول زندگی

§         4) محدود کردن مصرف نوشیدنی های الکلی

§         5) توصیه به محدود کردن مصرف غذاهای با دانسیته انرژی بالا و نوشیدنی های شیرین شده

§         محدود کردن نمک مصرفی

§         اجتناب از غلات و حبوبات کپک زده

§         توصیه به شیر دهی و مصرف شیر مادر

تهیه و تنظیم توسط:  روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان بوکان

تائید شده توسط: ناصرلطفی کارشناس تغذیه(منبع: کتاب کراوس 2016)

 


١١:٤٢ - يکشنبه ١٢ شهريور ١٣٩٦    /    شماره : ١٥٥٥١    /    تعداد نمایش : ٩٠



خروج